در روزهاي اخير ويدئوي
كوتاهي از يك مراسم عزاداري در فضاي مجازي منتشر شد كه مداح در آن خود را «رقاصه»
حضرت عباس (ع) مي دانست! اين موضوع در برخي رسانه هاي فضاي مجازي و حقيقي هم
بازتاب داشت و مورد اعتراض افراد مختلف قرار گرفت. در عزاداري هاي حضرت
اباعبدالله(ع) گاهي شاهد اين گونه تعبيرها هستيم كه البته برخي اوقات همراه با حركات
غيرمعمول نيز هست. با توجه به پيامدهاي اين گونه كارها شايد تذكر چند نكته بد نباشد:
1. در اين
كه برگزاري مراسم بزرگداشت و عزاداري براي پيامبر گرامي اسلام(ص) و اهلبيت
ايشان (ع) به ويژه حضرت سيدالشهدا(ع) و يارانش امري لازم و ضروري است و در
صورتي كه همراه با اخلاص باشد اجر اخروي دارد شك و ترديدي نيست. افزون بر
اين، شركت در اين گونه مراسم علاوه بر زنده نگاه داشتن شعائر ديني مي تواند
موجب تربيت و تهذيب افراد شود.
2.اين كه
هر مداح يا هيات عزاداري سبك و سياق خاصي داشته باشد في نفسه امر ناپسندي
نيست؛ ولي نكته مهم اين است كه دراين ميان فلسفه اصلي برگزاري اين مراسم
فراموش نشود و در حاشيه قرار نگيرد. يكي از دلائل شكل گيري مجالس عزاي حسيني
و تاكيدهايي كه براي اين امر شده اظهار محبت به خاندان نبوت و امامت و ابراز
احساس علاقه مندان به اين خاندان در سوگ فاجعه خونباري است كه توسط شقي ترين
مردمان نسبت به امام حسين(ع) و يارانش انجام شد. ولي اين تمام ماجرا نيست. وجه
ديگر اين است كه همان گونه كه خود امام و يارانش با حركت خود توانستند موجب
تحول دروني فردي و اجتماعي شوند شركت در مراسم آنها هم بايد چنين تاثيري
داشته باشد. از سوي ديگر بزرگداشت حماسه حسيني در واقع بزرگداشت ارزش هاي
الاهي است كه امام و ياران و خاندان اش در براي آنها از جان مايه گذاشتند. از
اين رو سازوكار برگزاري مراسم بزرگداشت و عزاداري براي آنها و اشعاري كه
خوانده مي شود يا حركاتي كه انجام مي گيرد بايد به گونه اي باشد كه در راستاي
اين اهداف باشد. بر اين اساس استفاده از شعرهايي از اين قبيل كه «من سگ
عباسم» يا «من رقاصه عباسم» هر چند از سر اخلاص و شدت علاقه باشد نمي تواند
با شعارها و آرمان هاي حسيني هم سو باشد. به ويژه كه مخاطبان امروز معمولا از
اين گونه واژه ها تعبيرها و برداشت هاي مثبتي ندارند.
3. همان گونه
كه حماسه انسان ساز حسيني همراه با
شعور و خردورزي و آگاهي بود و امام و يارانش اهداف و آرمان هايي چون دين
داري، آزادگي و ظلم ستيزي و در يك كلام تعليم و تربيت انسان را در شعارهاي
خود متبلور كردند، ما هم در مجلس تعزيت و بزرگداشت آنان بايد به گونه اي عمل
كنيم كه علاوه بر سويه عاطفي ماجرا، وجه آگاهي بخشي و تعليمي و تربيتي آن حفظ
و تقويت شود و كساني كه در اين مجالس شركت مي كنند به معناي واقعي كلمه
«حسيني» و «زينبي» شوند. بنابراين همه كساني كه دست اندركار مراسم بزرگداشت
عاشورا و مجالس حسيني هستند، از سخنران
و مداح گرفته تا مسوولان هيات ها و افراد عادي، بايستي براي حركت در
راستاي اين اهداف احساس مسووليت كنند.
4. ابراز علاقه
و احساسات نسبت به حادثه عاشورا گر چه امري بسيار ارزشمند است ولي سيره و سنت
پيامبر اسلام(ص) و ائمه(ع) به ما ياد داده است كه براي رسيدن به هدف درست
بايد از ابزارها و روش هاي درست هم استفاده شود و هدف وسيله را توجيه نمي
كند. هدف دين ضابطه مند كردن زندگي انسان است. از اين رو انسان مسلمان چه در
مراسم شادي چه در مراسم عزاي خود اجازه ندارد هر حركتي را انجام دهد يا هر
سخني را بر زبان آورد. معيار اين امر هم، هم راستا بودن يا نبودن گفتار و
كردار ما با اهداف عالي دين است كه در كلام و رفتار سيدالشهدا و يارانش تجلي
كرد. شيوه برگزاري مراسم عزاي حسيني درمحضر بزرگان ديني مي تواند الگوي عملي خوبي
براي مراسم عزاداري باشد.
5.امروزه
با توجه به ابزارهاي اطلاع رساني فراواني چون اينترنت كه در دسترس همگان است
هرگونه سخن يا حركت نامناسبي به طور سريع در منظر ميليون ها انسان در سراسر
جهان قرار مي گيرد و بنابراين تاثيرات منفي آن نيز در شعاعي بسيار گسترده
منتشر مي شود. بدخواهان يا مخالفان دين گر چه در انعكاس وجوه مثبت زندگي
مومنان كوتاهي مي كنند ولي در انتشار كارهايي كه براي مخالفت با دين و مذهب
يا استهزاي دين داران است ترديدي به خود راه نمي دهند. چنين امري طبيعتا مسووليت
كساني كه متولي مناسك و مراسم ديني هستند را دو چندان مي كند و آنان را وا مي دارد كه
بيش از گذشته مواظب گفتار و كردار خود باشند. به همان اندازه كه مجالس حسيني
مي تواند موجب جذب افراد جامعه به ويژه جوانان، به دين شود، بيان مطالب سست و
سخيف يا حركات نامناسب مي تواند موجب گريز آنان از مراسم ديني، و گاهي از خود
دين و دين داران، گردد. از اين رو بسيار خوب است كه هر هيات عزاداري همواره
براي برگزاري مراسم خود و انتخاب مطالب و نوحه هاي مورد استفاده، از مشورت چند
انسان دين شناس و آگاه به زمان استفاده نمايد.
6. آنچه
به نام «مكتب حسيني» ناميده مي شود ميراثي است كه در طي صدها سال با هزينه
هاي مالي و جاني و سخت كوشي ها و تلاش هاي ميليون ها عاشق مخلص حفظ شده و
امروزه به دست ما رسيده است. اين ميراث را بايد به درستي و با امانتداري حفظ
كرد و ضمن بهره گيري از آن، آن را به دست آيندگان سپرد. بي توجهي به اين امر
و از جمله مخدوش كردن شعارها و شعائر آن، نوعي كوتاهي در حفظ اين امانت است
كه بي ترديد موجب مسووليت دنيوي و اخروي مي شود.
7. به
همگان، به ويژه سخنرانان و مداحان هيات ها، پيشنهاد مي شود هر از گاهي به كتاب هايي چون كتاب «حماسه حسيني» نوشته استاد مرتضي مطهري مراجعه و آن
را مطالعه نمايند.
/**/
با سلام