اندكي انديشه

(2)

1.      از رساله حقوق امام سجاد(ع) ترجمه و شرح های گوناگونی وجود دارد که در این جا با استفاده از کتاب «ترجمه و شرح رساله الحقوق امام سجاد(ع)»، نگارش محمد سپهری، (قم: انتشارات دار العلم، چاپ هفتم، 1382) به طور بسیار مختصر به معرفی برخی از حقوقی می پردازیم که آن حضرت بیان کرده اند. در کتاب فوق، به زندگی امام زین العابدین(ع) و سند این رساله نیز پرداخته شده است. در این رساله امام ابتدا به صورت مختصر و سپس به صورت مفصل اقسام حقوقی که بر عهده انسان است را بیان می نماید.

2.      از جمله حقوق بیان شده در رساله، حق خداوند بر انسان است. امام معتقد است حق بزرگ خداوند آن است که آدمی فقط او را بندگی نماید و هیچ چیز و هیچ کس را با او شریک نگرداند. هر کس که این حق را به درستی ادا کند خدا بر خود واجب کرده است که دنیا و آخرت او را تامین نماید.

3.      در بخش دیگری از این رساله، حقوق برخی از اعضای بدن، از جمله زبان، گوش، چشم، دست و پا، معده و دستگاه تناسلی اشاره شده است. هر چند حق هر یک از این ها به طور جداگانه بیان گردیده است ولی آن چه می توان در مجموع می توان گفت این است که حق اعضای بدن آن است که انسان از آنها در راه صحیح استفاده نماید و آنها را وسیله انجام گناه قرار ندهد.

4.      در رساله حقوق تصریح شده که حتی عبادات هم بر گردن انسان حق دارند و لازم است حق هر کدام به درستی ادا شود. در این میان از عباداتی چون نماز، روزه و حج سخن به میان آمده است. به عنوان مثال، گفته شده حق نماز آن است که توجه داشته باشی نماز، هجرتی است به سوی خداوند، و تو موجود کوچک و ضعیفی هستی که هنگام نماز در برابر خدای گرانقدر و بلند مرتبه ایستاده ای. از این رو باید عظمتش را پاس داری و با قلبت به او رو کنی. همچنین حق روزه آن است که توجه داشته باشی که روزه حجابی است که خداوند در برابر زبان و گوش و چشم و معده و دیگر اعضای تو قرار داده است تا به این وسیله مانعی بین تو و آتش قهرش ایجاد کرده باشد. حال اگر روزه را ترک نمایی، در واقع پرده ای که خداوند بین تو و آتش قرار داده را دریده ای.