(3)

1.      امامان بزرگوار شيعه همواره خود يكي از مخالفان افراط و تفريط بوده اند. در فرازي از دعاي شعبان كه در بالا ذكر شد به وضوح ديده شد كه امام در مواجهه با خاندان نبوت و امامت، سه گروه را مطرح مي كند. كساني كه از ايشان عقب ترند و كساني كه از آنان جلو مي زنند و كساني كه همراه و گام به گام با ايشان هستند. امام به صراحت از اين گروه سوم دفاع مي كند و آنان را اهل نجات مي داند. در مناسك ديني ما نيز همواره همراهي با امام مورد توجه قرار گرفته است. به عنوان مثال، «نماز جماعت» علاوه بر ديگر فضائل خود، تمريني است براي تربيت متعادل و همراهي با امام؛ چرا كه در اين نماز، نماز گزار بايد همراه با امام باشد؛ نه از او جلو بيافتد و نه عقب. مشي اعتدال همواره در زندگي پيامبر اكرم (ص) و امامان بزرگوار وجود داشته است و آنان به بيان هاي مختلف از افراط و تفريط پرهيز داده اند. به عنوان مثال، امام علي(ع) فرموده است: «يهلك فيَّ اثنان ... مُحبّ مفرط و مبغض مفرط»؛ دو گروه درباره من به هلاكت افتاده اند: كساني كه در دوستي يا در دشمني نسبت به من به وادي غلو و مبالغه در غلتيده اند (بحار الانوار، ج 25، ص 135). در ادامه اين حديث، امام از چنين كساني برائت جسته است.

2.      حركت بر مسير اعتدال و همگامي با ديدگاه هاي پيشوايان ديني يكي از نيازهاي امروز جامعه ما و ديگر جوامع اسلامي است. راه نجات مسلمانان در دنياي امروز آن است كه اولا با شيوه و منش متعادل پيامبر خويش و خاندان گرامي اش آشنا شوند و ثانيا  آن را الگوي زندگي فردي و اجتماعي خويش قرار دهند. به نظر مي رسد بخش مهمي از مشكلات و آسيب هاي امت اسلامي در عصر حاضر معلول دور شدن آنان از مسير مشخص شده توسط خاندان نبوت و امامت است.

3.      الگو قرار دادن سيره و سنت پيامبر اكرم(ص) و ائمه(ع) بايد در همه ابعاد باشد. تك بعدي نگري به آنان يكي از ضعف هاي ما در پيروي از ايشان است. به عبارت ديگر بايد ديد اين بزرگواران در زندگي فردي خود و در مواجهه با فرزندان و همسر خود، و در عرصه اجتماعي در سلوك با مردم و رعايت حقوق آنها، و در عرصه سياسي در مواجهه با افرادي كه در ذيل حكومت آنان زندگي مي كرده اند چه رفتاري داشته اند. خلاصه كلام اين كه «شناخت جامع، و الگو پذيري همه جانبه و متعادل» نياز اساسي جامعه اي است كه امروزه مي خواهد يك الگو از «زيست ديني» را در خود پياده كند و آن را به ديگران نيز معرفي نمايد.