اندكي انديشه

 (3)

نكته ديگري كه به مناسبت بحث حاضر بايد به آن توجه نمود آن است كه تنها داشتن كشتي براي حركت كافي نيست. وجود كشتي سالم و كشتيبان آزموده را مي توان شرط لازم دانست و لي شرط كافي نيست. وقتي مي توان در كشتي هدايت نبوت و امامت پناه گرفت كه به اموري ديگر نيز توجه داشت. اموري كه شايد مهم ترين آنها از اين قرار باشد:

1.      آشنايي با كشتي و كشتيبان: نخست بايد كشتي هدايت و نجات را شناخت. به هر اندازه آگاهي و آشنايي ما نسبت به پيامبر هدايت و خاندان گرامي اش بيشتر باشد بهره مندي مان از آثار وجودي آنان نيز بيشتر مي شود. ابتدا بايد شناخت پيدا كرد به اين كه فضيلت ها و ارزش هايي كه اين بزرگان مبلغ و مدافع آن بودند كدام است. اين ارزش شناسي بايد همه جانبه باشد. بايد آگاهي پيدا كرد كه سيره و سلوك آنان در عرصه تربيت، اخلاق، سياست و اجتماع، مواجهه با دوستان و دشمنان و اموري از اين دست چگونه بوده است. پس از آن است كه مي توان پا در وادي عمل نهاد و بر سيره آنان سير نمود.

2.      آشنايي با نقشه راه: سفر در دريا نيازمند وجود نقشه اي كامل و جامع است. آيات و روايات را مي توان نقشه راه براي حركت مطمئن با كشتي نبوت و رسالت دانست. البته بهره گيري كامل از اين دو منبع بدون كمك گرفتن از عقل و خرد امكان پذير نيست. «دين» آنگاه كه با «خرد و عقلانيت» همراه گردد، بصيرت آدمي را افزايش مي دهد و مانع از سقوط او به دره هاي افراط و تفريط مي گردد.

3.      آشنايي با خطرات: همواره در راه رسيدن به مقصد خطرات فراواني در كمين است و دزدان رهزن در انتظار ايمان آدمي. ناديده گرفتن كرامت انسان ها، غرور و تكبر، پايمال نمودن حقوق ديگران، پيروي از هواهاي نفساني، زير پا گذاشتن فضيلت هاي اخلاقي، آلوده شدن به دروغ و حسد، ظلم به زير دستان، خيانت به ديگران، بي احترامي به همسر و فرزندان و اموري از اين دست، از جمله خطرات و آفاتي است كه مي تواند مانع سوار شدن بر كشتي نجات و رسيدن به ساحل سلامت باشد. از اين رو شرط اين سلوك آن است كه سالك، نخست  اين خطرات را بشناسد و خود را از آنها دور بدارد.